KIỂM TRA BÀI CŨ
KHỞI ĐỘNG
BÀI 1. HỆ ĐIỀU HÀNH
1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA HỆ ĐIỀU HÀNH MÁY TÍNH CÁ NHÂN
Tiêu chí phát triển:
- Hệ điều hành máy tính cá nhân luôn phát triển theo tiêu chí thân thiện và dễ sử dụng nhất cho người dùng phổ thông.
+ Ví dụ: Thay vì phải ghi nhớ và gõ các dòng lệnh trên nền đen tĩnh, học sinh chỉ cần dùng chuột nhấp đúp vào biểu tượng thư mục để mở.
Giao diện đồ họa và Plug & Play:
- Hai bước tiến quan trọng nhất là việc sử dụng giao diện đồ họa (cửa sổ, biểu tượng, chuột) và cơ chế "plug & play" (cắm và chạy) giúp máy tính tự động nhận biết các thiết bị ngoại vi.
+ Ví dụ: Khi thầy cô cắm một chiếc USB chứa giáo án vào máy tính, hệ điều hành tự động nhận diện và hiển thị thư mục lưu trữ ngay lập tức mà không cần cài đặt thêm.
a) Hệ điều hành Windows
Phát triển và đa nhiệm:
- Đây là hệ điều hành thương mại phổ biến nhất, trải qua nhiều phiên bản từ giao diện đồ họa đơn giản (phiên bản 1) đến khả năng đa nhiệm (phiên bản 3).
+ Ví dụ: Học sinh có thể vừa mở phần mềm lập trình Python, vừa mở trình duyệt web để tra cứu tài liệu cùng một lúc.
Cải tiến an toàn và tiện ích:
- Các phiên bản sau (Windows 95, XP, 7, 10, 11) liên tục cải tiến độ an toàn, hiệu quả tài nguyên và tích hợp sâu các tiện ích như bảng chọn Start hay thanh trạng thái Taskbar.
+ Ví dụ: Môi trường Windows hiện đại và ổn định cho phép giáo viên chạy mượt mà nhiều tác vụ, từ soạn bài giảng đến quản trị các trang web học liệu như khohoclieusothoiai.com.
b) Hệ điều hành LINUX và các phiên bản
Mã nguồn mở:
- LINUX là hệ điều hành mã nguồn mở, bắt nguồn từ hệ điều hành UNIX đa nhiệm, do Linus Torvalds tạo ra vào năm 1991.
+ Ví dụ: Bất kỳ ai, kể cả học sinh, cũng có thể tải miễn phí mã nguồn LINUX về máy tính và tự thay đổi mã nguồn đó để tạo ra một hệ điều hành mang dấu ấn cá nhân.
Tính ổn định và an toàn:
- LINUX được đánh giá cao về tính ổn định, an toàn và có nhiều biến thể (RedHat, Ubuntu, lõi Android) dùng cho đa dạng thiết bị từ máy tính cá nhân, máy chủ đến thiết bị nhúng.
+ Ví dụ: Cài đặt hệ điều hành Ubuntu trên các dàn máy tính cũ của phòng thực hành tin học vì nó tiêu tốn rất ít tài nguyên và hoàn toàn miễn phí.
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Theo tài liệu, hệ điều hành máy tính cá nhân luôn phát triển theo tiêu chí nào?
Câu 2: Hệ điều hành mã nguồn mở LINUX được Linus Torvalds tạo ra vào năm nào?
Câu 3: Cơ chế "plug & play" (cắm và chạy) mang lại lợi ích gì cho người dùng máy tính?
Câu 4: Tính năng đa nhiệm trên hệ điều hành Windows cho phép người dùng làm gì?
Câu 5: Khi phòng thực hành có nhiều máy tính cấu hình thấp, tại sao giáo viên nên ưu tiên cài đặt hệ điều hành Ubuntu?
2. HỆ ĐIỀU HÀNH CHO THIẾT BỊ DI ĐỘNG
Tính di động:
- Điện thoại thông minh và máy tính bảng về cơ bản là các máy tính cá nhân nhưng có tính di động cao, được tích hợp nhiều tiện ích như camera, định vị.
+ Ví dụ: Một chiếc điện thoại nhỏ gọn có thể bỏ túi mang đi khắp nơi để chụp ảnh thực tế hoặc ghi âm bài giảng.
Kết nối và giao tiếp:
- Hệ điều hành di động chú trọng tối đa vào khả năng kết nối mạng không dây (wifi, 3G/4G/5G, bluetooth) và giao tiếp vô cùng thân thiện qua màn hình cảm ứng.
+ Ví dụ: Người dùng chỉ cần vuốt ngón tay từ trên màn hình xuống để bật nhanh kết nối Wifi, hoặc xoay ngang màn hình để xem video rộng hơn.
iOS và Android:
- Hai hệ điều hành di động thống trị hiện nay là iOS (của Apple dành cho dòng máy iPhone/iPad) và Android (của Google dành cho hầu hết các hãng điện thoại khác).
+ Ví dụ: Điện thoại iPhone của thầy cô sử dụng hệ điều hành iOS, trong khi các dòng máy như Samsung hay Oppo sử dụng hệ điều hành Android.
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 6: Hai hệ điều hành thiết bị di động nào đang thống trị thị trường hiện nay?
Câu 7: Hệ điều hành di động chú trọng tối đa vào khả năng nào sau đây?
Câu 8: Vì sao điện thoại thông minh và máy tính bảng được xem là các máy tính cá nhân đặc biệt?
Câu 9: Cách tương tác nào thể hiện tính giao tiếp vô cùng thân thiện của hệ điều hành di động?
Câu 10: Khi mua một chiếc điện thoại Samsung Galaxy S24, người dùng sẽ được trải nghiệm hệ điều hành nào?
3. QUAN HỆ GIỮA HỆ ĐIỀU HÀNH, PHẦN CỨNG VÀ PHẦN MỀM ỨNG DỤNG
Điều phối tài nguyên:
- Máy tính là một thiết bị đa năng nên bắt buộc phải có hệ điều hành để tổ chức dữ liệu, cung cấp giao diện và điều phối tài nguyên hệ thống (bộ nhớ, CPU) cho các ứng dụng chạy.
+ Ví dụ: Khi mở quá nhiều ứng dụng cùng lúc, hệ điều hành sẽ tự động tính toán và chia nhỏ dung lượng RAM để đảm bảo máy không bị treo cứng.
Môi trường trung gian:
- Phần cứng là thiết bị xử lí thông tin trực tiếp, còn hệ điều hành đóng vai trò là môi trường trung gian, cung cấp các dịch vụ để phần mềm ứng dụng có thể khai thác phần cứng một cách hiệu quả.
+ Ví dụ: Khi học sinh tương tác với các trò chơi giáo dục do thầy cô thiết kế như "Bay vào vũ trụ" hay "Cầu kính", trình duyệt web (phần mềm ứng dụng) không tự bật được loa, mà phải thông qua hệ điều hành để yêu cầu card âm thanh (phần cứng) phát ra hiệu ứng tiếng động.
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 11: Đối với máy tính đa năng, thành phần nào có nhiệm vụ điều phối tài nguyên hệ thống (bộ nhớ, CPU)?
Câu 12: Trong hệ thống máy tính, thành phần nào đóng vai trò là môi trường trung gian?
Câu 13: Hệ điều hành giúp máy tính không bị treo cứng khi mở nhiều ứng dụng bằng cách nào?
Câu 14: Phần mềm ứng dụng khai thác phần cứng máy tính thông qua thành phần nào?
Câu 15: Khi học sinh chơi trò chơi giáo dục trên trình duyệt web, để phát ra tiếng động, trình duyệt phải làm gì?