BÀI 1. LÀM QUEN VỚI TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

1. KHÁI NIỆM VỀ AI

Định nghĩa: AI (Trí tuệ nhân tạo) là khả năng của máy tính có thể thực hiện các công việc mang tính trí tuệ của con người.

Ví dụ: Máy tính biết chơi cờ vua và tự tính toán nước đi để thắng người chơi.

Mục tiêu: Xây dựng phần mềm giúp máy tính có các năng lực trí tuệ như: học, suy luận, nhận thức, hiểu ngôn ngữ và giải quyết vấn đề.

Khả năng học: Máy tính tự nắm bắt thông tin từ dữ liệu cũ để điều chỉnh hành vi cho lần sau.

Ví dụ: YouTube thấy em hay xem video nhạc Rap, lần sau nó sẽ tự động gợi ý thêm các bài Rap mới cho em.

Khả năng suy luận: Vận dụng quy tắc logic và kiến thức để đưa ra kết luận.

Ví dụ: Phần mềm y tế dựa vào triệu chứng "sốt cao", "đau họng" để suy luận ra em có thể bị cúm.

Khả năng nhận thức: Cảm nhận môi trường xung quanh qua camera, cảm biến.

Ví dụ: Xe tự lái "nhìn" thấy người đi bộ phía trước nhờ camera để tự động phanh lại.

Khả năng hiểu ngôn ngữ: Hiểu được tiếng nói hoặc văn bản của con người.

Ví dụ: Em nói "Tìm quán phở ngon" vào điện thoại, Google hiểu và hiện ra danh sách quán phở.

Khả năng giải quyết vấn đề: Tìm ra giải pháp cho tình huống phức tạp.

Ví dụ: Ứng dụng bản đồ tính toán hàng nghìn con đường để chỉ cho em đường đi ngắn nhất tránh kẹt xe.

Tự động hóa: Chỉ lặp đi lặp lại một việc cố định, không thông minh.

Ví dụ: Cửa tự động ở siêu thị cứ thấy vật cản là mở (kể cả con chó chạy qua).

AI: Có sự kết hợp các đặc trưng trí tuệ (học, hiểu, suy luận).

Ví dụ: Cửa thông minh dùng camera nhận diện khuôn mặt, chỉ mở cửa nếu đó là chủ nhà.

Trí tuệ nhân tạo hẹp (AI yếu): Chỉ giỏi một việc cụ thể.

Ví dụ: Phần mềm nhận diện khuôn mặt trên điện thoại (chỉ biết nhận diện mặt, không biết nấu ăn hay đá bóng).

Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AI mạnh): Thông minh như con người, làm được mọi việc (hiện nay chưa đạt được, chỉ là mục tiêu tương lai).

Ví dụ: Các robot trong phim viễn tưởng có thể nói chuyện, làm việc và suy nghĩ y hệt con người.

Hệ chuyên gia: Chương trình máy tính mô phỏng khả năng ra quyết định của chuyên gia trong một lĩnh vực.

Ví dụ: Hệ thống MYCIN chứa tri thức y học, giúp bác sĩ chẩn đoán vi khuẩn gây bệnh và kê đơn thuốc chuẩn xác.

Robot thông minh: Robot được tích hợp AI để tự động điều khiển, nhận dạng hình ảnh, tiếng nói.

Ví dụ: Robot Asimo của Honda biết đi bằng hai chân, nhìn thấy người và biết chào hỏi.

Dịch máy (Google Dịch): Tự động dịch văn bản, giọng nói, hình ảnh từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.

Ví dụ: Em dùng camera điện thoại quét lên thực đơn tiếng Hàn Quốc, Google Dịch sẽ hiện ra tiếng Việt ngay lập tức.

Nhận dạng khuôn mặt: Xác định danh tính người dùng qua hình ảnh khuôn mặt.

Ví dụ: Hệ thống điểm danh tự động, nhận dạng khuôn mặt để điểm danh.

Nhận dạng chữ viết tay: Chuyển đổi chữ viết tay trên giấy thành văn bản số trên máy tính.

Ví dụ: Bưu điện dùng máy quét để tự động đọc địa chỉ viết tay trên phong bì thư giúp phân loại thư nhanh chóng.

Trợ lí ảo: Phần mềm hỗ trợ người dùng tìm kiếm, điều khiển thiết bị bằng giọng nói.

Ví dụ: Em hô "Hey Siri, báo thức lúc 6 giờ sáng", trợ lí ảo sẽ tự cài đặt giờ báo thức cho em.