KIỂM TRA BÀI CŨ
KHỞI ĐỘNG
BÀI 4. GIAO THỨC MẠNG
1. GIAO THỨC MẠNG
Khái niệm:
Giao thức mạng (Network Protocol) là tập hợp các quy định về cách thức giao tiếp giữa các đối tượng để đảm bảo việc gửi và nhận dữ liệu chính xác, tin cậy và hiệu quả.
Nội dung quy định:
Gồm định dạng dữ liệu, ý nghĩa thông tin và cách xử lý dữ liệu của phần mềm gửi/nhận.
Một số giao thức điển hình
Trong gửi nhận thư điện tử:
Cần giao thức SMTP (gửi thư), POP3 hoặc IMAP (nhận thư).
Trong mạng cục bộ (LAN):
Dùng giao thức Ethernet.
- Địa chỉ MAC: Địa chỉ vật lý gắn cứng với thiết bị.
- Khung truyền và phát hiện lỗi: Chia dữ liệu thành gói, có mã kiểm tra lỗi.
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Trong môi trường mạng máy tính, để các thiết bị có thể trao đổi thông tin với nhau một cách trơn tru, người ta sử dụng giao thức mạng. Vậy giao thức mạng (Network Protocol) được định nghĩa chính xác là gì?
Câu 2: Giao thức mạng đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì liên lạc giữa các máy tính. Những nội dung quy định cơ bản nào sau đây thường được bao gồm trong một giao thức mạng để đảm bảo truyền tải dữ liệu?
Câu 3: Khi sử dụng dịch vụ thư điện tử hằng ngày, các phần mềm máy tính cần phải tuân thủ những quy tắc nhất định. Trong quá trình gửi nhận thư điện tử, người ta thường sử dụng những cặp giao thức điển hình nào?
Câu 4: Trong mạng cục bộ (LAN), các thiết bị máy tính sử dụng giao thức Ethernet để giao tiếp với nhau hằng ngày. Để phân biệt chính xác các thiết bị phần cứng trong mạng này, giao thức Ethernet sử dụng loại địa chỉ nào?
Câu 5: Khi truyền dữ liệu trong mạng cục bộ thông qua giao thức Ethernet, thông tin không được gửi nguyên khối mà chia nhỏ thành các khung truyền (gói tin) kèm theo mã kiểm tra. Mục đích chính của cơ chế chia nhỏ này là gì?
Câu 6: Bạn An viết một phần mềm chat nội bộ nhưng các tin nhắn nhận được thường xuyên bị thiếu chữ hoặc sai thứ tự so với lúc nhấn gửi. Dựa vào kiến thức về giao thức, nguyên nhân cốt lõi gây ra lỗi này do phần mềm thiếu đi điều gì?
2. GIAO THỨC TCP/IP
a) Giao thức IP (Internet Protocol)
Chức năng chính:
Định vị (đánh địa chỉ) và tìm đường (định tuyến) cho dữ liệu đi từ mạng này sang mạng khác.
Địa chỉ IP:
- Mỗi thiết bị trên Internet cần một địa chỉ IP (thường dùng IPv4 gồm 4 byte, viết dạng thập phân phân tách bởi dấu chấm).
- Khác với MAC, IP là địa chỉ logic, có thể thay đổi.
Định tuyến (Routing):
- Khi gửi dữ liệu ra ngoài mạng LAN, cần Router (bộ định tuyến) để chỉ đường.
- Router dựa vào bảng định tuyến để chọn cổng ra thích hợp.
- Định tuyến tĩnh: Đường đi cố định theo bảng cài sẵn.
- Định tuyến động: Thay đổi đường đi tùy điều kiện thực tế (như khi nghẽn mạng).
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 7: Trên môi trường Internet rộng lớn, dữ liệu liên tục được di chuyển qua lại giữa các hệ thống mạng khác nhau. Chức năng chính của giao thức IP (Internet Protocol) trong quá trình truyền tải các gói dữ liệu này được mô tả như thế nào?
Câu 8: Để một thiết bị có thể tham gia vào mạng Internet toàn cầu, nó cần được cấp một địa chỉ IP hợp lệ. Theo chuẩn IPv4 thông dụng hiện nay, địa chỉ IP thường được biểu diễn dưới dạng thức cơ bản nào sau đây?
Câu 9: Trong hệ thống mạng máy tính, cả địa chỉ IP và địa chỉ MAC đều đóng vai trò định danh cho các thiết bị. Sự khác biệt mang tính bản chất nhất giữa địa chỉ IP so với địa chỉ MAC trên thiết bị là gì?
Câu 10: Để chuyển tiếp dữ liệu đến đích, bộ định tuyến (Router) sử dụng bảng định tuyến để tìm đường đi thích hợp. Sự khác biệt giữa cơ chế định tuyến tĩnh và cơ chế định tuyến động được thể hiện rõ nhất qua đặc điểm cốt lõi nào?
Câu 11: Khi bạn truy cập trang web đặt tại nước ngoài, gói tin yêu cầu có thể đi qua tuyến cáp quang A. Tuy nhiên, nếu tuyến cáp A bị đứt, gói tin vẫn đến đích an toàn qua tuyến cáp B. Đây là kết quả của việc áp dụng cơ chế nào?
b) Giao thức TCP (Transmission Control Protocol)
Vấn đề của IP:
IP chỉ chuyển hàng đến "nhà" (máy tính), không đảm bảo hàng đến đúng "người nhận" (ứng dụng) hay hàng còn nguyên vẹn.
Chức năng của TCP:
Kiểm soát việc truyền dữ liệu chính xác, tin cậy và đúng ứng dụng.
Các cơ chế chính của TCP:
- Cổng ứng dụng (Port): Đánh số để phân biệt các ứng dụng khác nhau trên cùng một máy.
- Đánh số và ráp gói: Dữ liệu bị cắt nhỏ khi gửi, TCP đánh số thứ tự để bên nhận ráp lại đúng y nguyên.
- Xác nhận và gửi lại: Nếu gói tin bị lỗi hoặc thất lạc, TCP yêu cầu gửi lại.
TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 12: Mặc dù giao thức IP có khả năng dẫn đường đưa dữ liệu đến đúng máy tính đích, nhưng nó vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Vấn đề lớn nhất mà giao thức IP gặp phải khi truyền tải độc lập là gì?
Câu 13: Trên cùng một máy tính có thể chạy song song nhiều phần mềm mạng như trình duyệt web Chrome và ứng dụng chat Zalo. Giao thức TCP sử dụng cơ chế nào để phân biệt chính xác dữ liệu dành cho từng ứng dụng này?
Câu 14: Khi gửi một tệp tin có dung lượng lớn qua mạng Internet, dữ liệu bị cắt nhỏ thành nhiều phần. Giao thức TCP đánh số thứ tự cho từng gói tin nhỏ này nhằm giải quyết vấn đề cốt lõi nào xảy ra tại máy nhận?
Câu 15: Trong quá trình truyền tải trên môi trường mạng phức tạp, một số gói tin có thể bị lỗi do nhiễu sóng hoặc bị thất lạc hoàn toàn trên đường đi. Giao thức TCP sẽ xử lý tình huống mất mát dữ liệu này như thế nào?
Câu 16: Bạn gửi một bức ảnh dung lượng cao cho bạn bè qua mạng. Do kết nối chập chờn, vài phần của bức ảnh đến trễ và lộn xộn. Nhờ đâu mà thiết bị của người bạn đó vẫn nhận được bức ảnh sắc nét, hoàn chỉnh mà không bị vỡ hình?