BÀI 19. CÂU LỆNH RẼ NHÁNH IF
1. BIỂU THỨC LÔGIC
Khái niệm:
Biểu thức lôgic là biểu thức chỉ nhận giá trị True (đúng) hoặc False (sai).
Các phép so sánh:
Được dùng để tạo ra biểu thức lôgic đơn giản, bao gồm:
< (nhỏ hơn), > (lớn hơn), == (bằng nhau).
<= (nhỏ hơn hoặc bằng), >= (lớn hơn hoặc bằng), != (khác nhau).
Các phép toán lôgic:
Dùng để liên kết các biểu thức so sánh:
and (và): Đúng khi cả hai cùng đúng.
or (hoặc): Đúng khi chỉ cần một trong hai đúng.
not (phủ định): Đảo ngược giá trị (Đúng thành Sai và ngược lại).
Ví dụ:
5 > 2 Kết quả là True (vì 5 thực sự lớn hơn 2).
2 == 3 Kết quả là False (vì 2 không bằng 3).
True and False Kết quả là False (vì phép and đòi hỏi cả hai phải đúng).
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Trong Python, biểu thức lôgic là biểu thức chỉ nhận một trong hai giá trị nào sau đây?
Câu 2. Kiểu dữ liệu nào sau đây dùng để lưu trữ giá trị của các biểu thức lôgic trong Python?
Câu 3. Để so sánh "bằng nhau" giữa hai giá trị số trong Python, ta sử dụng kí hiệu nào?
Câu 4. Để so sánh "khác nhau" giữa hai giá trị số trong Python, ta sử dụng kí hiệu nào?
Câu 5. Các phép toán nào sau đây được sử dụng trên kiểu dữ liệu lôgic trong Python?
Câu 6. Kết quả của phép toán X and Y sẽ nhận giá trị True khi nào?
Câu 7. Kết quả của phép toán X or Y sẽ nhận giá trị False khi nào?
Câu 8. Nếu biểu thức lôgic A có giá trị là True thì biểu thức not A sẽ có giá trị là gì?
Câu 9. Cho đoạn lệnh: x = 10, y = 5. Biểu thức lôgic (x > 8) and (y < 3) sẽ trả về kết quả nào?
Câu 10. Cho đoạn lệnh: n = 20. Biểu thức (n % 2 == 0) or (n % 3 == 0) sẽ trả về kết quả nào?
2. LỆNH IF
Lệnh if giúp chương trình rẽ sang các hướng khác nhau tùy thuộc vào điều kiện đúng hay sai.
a) Câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu (Chỉ có if)
Cú pháp:
if <điều kiện>:
<khối lệnh>
Hoạt động:
Nếu <điều kiện> đúng thì thực hiện <khối lệnh>. Nếu sai thì bỏ qua.
Ví dụ:
diem = 9
if diem >= 8:
print("Em là học sinh Giỏi") # Lệnh này được in ra vì 9 >= 8 là đúng
b) Câu lệnh rẽ nhánh dạng đủ (Có if và else)
Cú pháp:
if <điều kiện>:
<khối lệnh 1>
else:
<khối lệnh 2>
Hoạt động:
Nếu <điều kiện> đúng thì thực hiện <khối lệnh 1>.
Ngược lại (nếu sai) thì thực hiện <khối lệnh 2>.
Ví dụ:
diem = 4
if diem >= 5:
print("Đậu rồi!")
else:
print("Cần cố gắng hơn!") # Lệnh này được in ra vì 4 >= 5 là sai
c) Lưu ý quan trọng về cú pháp
- Sau <điều kiện> và sau chữ else bắt buộc phải có dấu hai chấm (:).
- Các khối lệnh bên trong phải viết lùi đầu dòng (thụt vào) thẳng hàng nhau (thường dùng phím Tab hoặc 4 dấu cách).
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Trong cú pháp của câu lệnh if trong Python, kí tự nào bắt buộc phải có sau biểu thức điều kiện?
Câu 2. Trong Python, các khối lệnh con bên trong lệnh if cần được trình bày như thế nào?
Câu 3. Cấu trúc rẽ nhánh dạng đầy đủ trong Python sử dụng cặp từ khóa nào sau đây?
Câu 4. Theo quy ước mặc định của Python, độ lùi đầu dòng chuẩn cho khối lệnh là bao nhiêu?
Câu 5. Biểu thức <điều kiện> nằm sau từ khóa if thường là loại biểu thức nào dưới đây?
Câu 6. Đối với cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu if <điều kiện>: <khối lệnh>, máy tính sẽ làm gì nếu điều kiện Sai?
Câu 7. Trong cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ if... else..., khối lệnh nằm sau từ khóa else sẽ được thực hiện khi nào?
Câu 8. Tại sao đoạn lệnh sau bị coi là sai cú pháp: if a > 0 print(a)?
Câu 9. Cho đoạn chương trình: x = 5. if x > 10: print("A") else: print("B"). Kết quả hiển thị trên màn hình là gì?
Câu 10. Để kiểm tra xem số nguyên n có chia hết cho 3 hay không, câu lệnh if nào sau đây là đúng logic nhất?