CHỦ ĐỀ 3. ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ
(Đề thi dạng: trắc nghiệm nhiều lựa chọn)
1. Tổng quan về giao tiếp trong không gian mạng
a) Khái niệm cần nhớ
- Không gian mạng (Thế giới ảo): Là môi trường tạo ra nhờ mạng máy tính, trong đó Internet là không gian mạng lớn nhất.
- Phương thức: Mạng xã hội, thư điện tử (email), ứng dụng nhắn tin, video call, diễn đàn, blog....
b) Ưu điểm và nhược điểm.
| Đặc điểm | Nội dung chi tiết | Từ khóa ghi nhớ |
|---|---|---|
| Ưu điểm |
- Thuận tiện: Giao tiếp mọi lúc, mọi nơi nếu có mạng. - Tiết kiệm: Giảm thời gian, chi phí đi lại (ví dụ: hội nghị truyền hình). - Mở rộng kết nối: Dễ dàng kết nối người cùng sở thích, xây dựng thương hiệu cá nhân. - Công cụ đa dạng: Nhiều lựa chọn (email, chat, video...). - Công cụ đa dạng: Nhiều lựa chọn (email, chat, video...). |
Mọi lúc mọi nơi, tiết kiệm, kết nối rộng, đa dạng. |
| Nhược điểm |
- Thiếu tín hiệu phi ngôn ngữ: Không thấy nét mặt, cử chỉ → dễ gây hiểu lầm cảm xúc. - Nguy cơ bảo mật: Dễ bị lộ mật khẩu, mất dữ liệu, xâm phạm riêng tư. - Quan hệ lỏng lẻo: Dễ giả mạo thông tin, khó xây dựng lòng tin thật sự. - Sự cố kỹ thuật: Mất mạng, lỗi phần mềm làm gián đoạn. |
Hiểu lầm, mất an toàn, giả mạo, lỗi mạng. |
2. Thể hiện tính nhân văn trong không gian mạng
a) 4 trụ cột của ứng xử nhân văn.
- Tôn trọng:
+ Tôn trọng quyền riêng tư (không phát tán tin nhắn/ảnh riêng tư).
+ Tôn trọng quan điểm khác biệt (không ép buộc, châm chọc).
- Lịch sự:
+ Ngôn từ đúng mực, không thô tục, không phân biệt chủng tộc/giới tính.
+ Không spam, chia sẻ thông tin sai lệch.
- Thấu hiểu:
+ Đặt mình vào vị trí người khác để cảm thông khó khăn của họ.
- Hỗ trợ:
+ Sẵn lòng giúp đỡ, động viên, an ủi người khác trong cộng đồng mạng.
b) 5 Cách rèn luyện thói quen ứng xử.
- Tự kiểm tra và sửa đổi hành vi của chính mình.
- Bình tĩnh lắng nghe, tôn trọng ý kiến trái chiều.
- Học cách xử lý tình huống khó xử (nhờ người có kinh nghiệm).
- Cẩn trọng ngôn từ (viết sao cho không gây hiểu lầm).
- Quy tắc vàng: Đối xử với người khác theo cách mình muốn được đối xử.
c) Ứng xử trong tình huống cụ thể.
- Tranh luận: Không đồng ý thì phản bác lịch sự, không công kích cá nhân.
- Email/Tin nhắn: Không chia sẻ tin nhắn riêng tư cho bên thứ 3.
- Video call: Trang phục lịch sự, bối cảnh phù hợp.
- Đăng bài: Kiểm chứng độ chính xác (tránh tin giả) trước khi chia sẻ.
GHI NHỚ
1. Dạng câu hỏi phân loại: Đề bài cho một tình huống (ví dụ: nhắn tin không dấu, gọi video...) và hỏi đó là ưu điểm hay nhược điểm?
- Mẹo: Nếu tình huống nhắc đến "tiện lợi, nhanh" → Ưu điểm. Nếu nhắc đến "hiểu lầm, lừa đảo, mất mạng" → Nhược điểm.
2. Dạng câu hỏi hành vi:
- Hành vi ĐÚNG: Tôn trọng, xin phép trước khi đăng ảnh người khác, dùng từ ngữ lịch sự, kiểm chứng thông tin.
- Hành vi SAI: Công kích, phát tán tin giả, spam, chụp màn hình tin nhắn riêng tư gửi cho người khác.
3. Văn bản pháp luật liên quan: Ghi nhớ Quyết định số 874-QĐ-BTTTT (Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội).