BÀI 11. ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ. NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN

BÀI 11. ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ. NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN

BÀI 11. ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ. NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN

1. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT VÀ VĂN HOÁ

Khi tham gia môi trường số, chúng ta cần tránh các hành vi tiêu cực vi phạm đạo đức, pháp luật và văn hóa sau:

Đưa tin không phù hợp lên mạng: Đăng tải thông tin giả mạo, sai sự thật hoặc các nội dung độc hại.

Ví dụ: Chia sẻ một bài viết nói rằng Uống nước muối chữa được mọi bệnh nan y mà không có kiểm chứng khoa học

Công bố thông tin cá nhân không được phép: Tiết lộ danh tính, hình ảnh, dữ liệu riêng tư của người khác hoặc tổ chức khi chưa có sự đồng ý.

Ví dụ: Chụp ảnh trộm một bạn đang ngủ trong lớp và đăng lên Facebook để mọi người cười cợt

Gửi thư rác (Spam) hay tin nhắn rác: Gửi hàng loạt tin nhắn quảng cáo hoặc tin không mong muốn làm phiền người khác.

Ví dụ: Gửi tin nhắn Hãy chuyển tiếp tin này cho 10 người để gặp may mắn vào Zalo của tất cả bạn bè

Vi phạm bản quyền: Sử dụng trái phép dữ liệu, phần mềm của người khác.

Ví dụ: Tải một bài hát bản quyền trên mạng về rồi tự ý đăng lên kênh YouTube của mình và bật kiếm tiền

Bắt nạt qua mạng (Cyberbullying): Dùng lời lẽ thô tục, đe dọa, xúc phạm người khác trên mạng.

Ví dụ: Lập một nhóm chat riêng chỉ để nói xấu, chê bai ngoại hình của một bạn trong lớp

Lừa đảo qua mạng: Dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản hoặc thông tin.

Ví dụ: Giả danh người thân nhắn tin nhờ nạp thẻ điện thoại hộ vì đang có việc gấp

Ứng xử thiếu văn hóa: Sử dụng ngôn từ tục tĩu, thiếu tôn trọng trong giao tiếp.

Ví dụ: Bình luận chửi bới (comment dạo) bên dưới bài đăng của một người nổi tiếng

2. MỘT SỐ QUY ĐỊNH PHÁP LÍ ĐỐI VỚI NGƯỜI DÙNG TRÊN MẠNG

Luật An ninh mạng và các quy định pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau:

Xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội: Đăng tải thông tin chống phá nhà nước, kích động bạo lực, gây rối.

Ví dụ: Tham gia các hội nhóm bàn luận kế hoạch biểu tình, gây rối trật tự công cộng

Xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín, danh dự: Bịa đặt thông tin để hạ thấp uy tín của tổ chức hoặc danh dự nhân phẩm cá nhân.

Ví dụ: Đăng bài bịa đặt rằng cửa hàng A bán đồ ăn hôi thiu để họ bị mất khách (trong khi họ bán đồ sạch)

Đưa thông tin bịa đặt, sai sự thật gây hoang mang: Tung tin đồn thất thiệt gây ảnh hưởng đến kinh tế hoặc lo lắng trong cộng đồng.

Ví dụ: Đăng tin Ngày mai thành phố sẽ bị phong tỏa toàn bộ do dịch bệnh khi chưa có thông báo chính thức

Đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tệ nạn xã hội: Lan truyền các văn hóa phẩm độc hại, trái với thuần phong mỹ tục.

Ví dụ: Chia sẻ các video clip có nội dung bạo lực hoặc nhạy cảm của người khác

3. QUYỀN TÁC GIẢ VÀ BẢN QUYỀN

a) Quyền tác giả

Khái niệm: Là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu (như bài viết, phần mềm, video, tranh ảnh...).

Bao gồm:

Quyền nhân thân: Quyền đặt tên, đứng tên tác giả, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

Ví dụ: Nhạc sĩ A có quyền yêu cầu mọi người khi hát bài của mình phải giới thiệu tên tác giả là A

Quyền tài sản: Quyền làm bản sao, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng (để kiếm tiền).

Ví dụ: Nhà văn B có quyền bán sách mình viết và nhận tiền nhuận bút

b) Vi phạm bản quyền

Sao chép, phân phối tác phẩm mà không xin phép hoặc không trả tiền.
Sửa chữa, cắt xén tác phẩm gây phương hại đến danh dự tác giả.
Bẻ khóa (crack) phần mềm để dùng miễn phí.

Ví dụ: Tải phần mềm Microsoft Office lậu (bản crack) về cài đặt thay vì mua bản quyền

c) Tôn trọng bản quyền

Mua phần mềm, tài liệu có bản quyền.
Trích dẫn nguồn rõ ràng khi sử dụng thông tin.
Xin phép tác giả trước khi sử dụng tác phẩm.

Ví dụ: Khi làm bài văn có trích dẫn một câu thơ, em ghi rõ Trích từ bài thơ X của nhà thơ Y

📥 Tải tài liệu (file pdf) 📚 Lý thuyết đầy đủ (theo SGK) ⏱️ Làm trắc nghiệm Online 🏆 Game vừa chơi vừa học

⇧