BÀI 2. TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG
1. TRÍ TUỆ NHÂN TẠO VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA MỘT SỐ LĨNH VỰC
AI đang mang lại lợi ích to lớn và tạo ra bước đột phá cho nhiều ngành nghề. Dưới đây là các lĩnh vực tiêu biểu:
- Hệ chuyên gia: Trước đây dựa trên các luật do con người nạp vào, ngày nay nhờ Học máy (Machine Learning), hệ thống có thể tự học từ dữ liệu để hình thành tri thức mới.
- Y học và chăm sóc sức khoẻ: Hỗ trợ phân tích hình ảnh, đo chỉ số lâm sàng, đưa ra chẩn đoán và hướng điều trị chính xác.
- Giao thông vận tải: Phát triển xe tự lái, điều tiết giao thông thông minh và tối ưu lộ trình vận chuyển.
- Tài chính, ngân hàng: Tự động hóa xử lý giấy tờ, phát hiện gian lận và hỗ trợ quyết định đầu tư.
Sản xuất:
- Công nghiệp: Robot và hệ thống tự động hóa thực hiện các công việc lặp lại, quản lý chuỗi cung ứng.
- Nông nghiệp: Canh tác thông minh, theo dõi thời tiết, đất đai, dịch bệnh để tối ưu hóa mùa vụ.
- Giáo dục: Cá nhân hóa việc học, trợ lý ảo hỗ trợ giải đáp thắc mắc và đánh giá kết quả.
- Các lĩnh vực khác: Sáng tạo nghệ thuật, dịch thuật, nhận dạng hình ảnh, và kết hợp với IoT (AIoT).
2. TRÍ TUỆ NHÂN TẠO VÀ MỘT VÀI CẢNH BÁO
Hiện nay, chúng ta đang ở giai đoạn AI hẹp/AI yếu (giỏi một việc cụ thể) và đang hướng tới AI tổng quát/AI mạnh (thông minh toàn diện như con người).
a) AI tạo sinh và ví dụ điển hình (ChatGPT)
- AI tạo sinh (Generative AI): Có khả năng tự tạo ra nội dung mới như văn bản, hình ảnh, âm thanh.
ChatGPT - Minh chứng cho hệ thống có tri thức và suy luận:
- Hiểu và tạo ngôn ngữ tự nhiên: Đọc hiểu câu hỏi và trả lời trôi chảy như người thật.
- Linh hoạt theo ngữ cảnh: Câu trả lời thay đổi tùy theo yêu cầu cụ thể.
- Tổng hợp và suy luận: Xử lý thông tin phức tạp từ nhiều nguồn.
- Đa năng: Biết làm thơ, soạn nhạc, viết code lập trình và sửa lỗi (debug).
b) Một vài cảnh báo về nguy cơ của AI
- Áp lực thất nghiệp: Tự động hóa thay thế con người.
- Ảnh hưởng quyền riêng tư: Thu thập dữ liệu cá nhân quá mức.
- Thiếu minh bạch: Không biết tại sao AI đưa ra quyết định đó.
- Rủi ro an ninh, an toàn: Bị tấn công làm sai lệch dữ liệu hoặc tạo tin giả.
- Vấn đề đạo đức: Không nên giao quyền cho AI kiểm soát vũ khí hoặc tác động đến hành vi con người.