Chủ đề "Trí tuệ nhân tạo" (AI) là một trong những nội dung lý thuyết trọng tâm thuộc chương trình ôn thi tốt nghiệp THPT Quốc gia môn Tin học. Phần kiến thức này đòi hỏi học sinh nắm vững các khái niệm nền tảng, đặc trưng cốt lõi cũng như nhận thức được tác động đa chiều của AI đối với đời sống con người.

Đầu tiên, học sinh cần hiểu định nghĩa cơ bản: AI là khả năng của máy tính trong việc thực hiện các công việc mang tính trí tuệ của con người như đọc hiểu, dịch thuật, học hỏi và ra quyết định. Lịch sử hình thành AI gắn liền với hai mốc thời gian quan trọng cần ghi nhớ: Phép thử Turing do Alan Turing đề xuất năm 1950 và sự ra đời chính thức của thuật ngữ AI tại Hội thảo Dartmouth năm 1956. Để tránh bẫy trắc nghiệm, các em cần phân biệt rõ hệ thống AI với tự động hóa cơ học. Máy móc tự động hóa chỉ lặp lại các thao tác cố định, trong khi AI sở hữu sự linh hoạt, thích nghi thông qua 5 đặc trưng: khả năng học, suy luận, nhận thức, hiểu ngôn ngữ và giải quyết vấn đề. Hiện nay, thế giới mới chỉ đạt đến trình độ "AI hẹp" (thực hiện một nhiệm vụ cụ thể), hoàn toàn khác biệt với mức độ "AI tổng quát" mạnh mẽ như con người trong phim viễn tưởng.

Về ứng dụng, AI đang hiện diện sâu rộng qua các hệ chuyên gia chẩn đoán bệnh (như MYCIN), robot thông minh (Asimo) hay các trợ lý ảo nhận diện giọng nói. Trong giáo dục, AI hỗ trợ cá nhân hóa lộ trình E-learning, và trong giao thông, AI là cốt lõi của công nghệ xe tự lái. Đặc biệt, xu hướng "AI Tạo sinh" (Generative AI) tiêu biểu như ChatGPT đã mở ra khả năng tạo nội dung mới, hiểu ngữ cảnh và hội thoại tự nhiên một cách đột phá.

Bên cạnh những lợi ích, đề thi cũng thường khai thác khía cạnh đạo đức và cảnh báo rủi ro. Những vấn đề nổi cộm bao gồm nguy cơ thất nghiệp khi AI thay thế lao động thủ công, rò rỉ dữ liệu cá nhân xâm phạm quyền riêng tư, và hiện tượng "hộp đen" khiến con người không thể hiểu rõ cách AI ra quyết định. Hơn thế nữa, các rủi ro về an ninh mạng khi AI bị hacker tấn công làm sai lệch kết quả, hoặc nguy cơ AI quá thông minh quay lại kiểm soát hành vi con người, cũng là những cảnh báo vô cùng nghiêm trọng cần được kiểm soát chặt chẽ.

Để hỗ trợ quá trình dạy và học chủ đề này, thầy cô và các em học sinh hãy truy cập vào 2 đường link dưới đây: