Nội dung dưới đây thuộc chủ đề Cơ sở dữ liệu quan hệ, là một phần kiến thức trọng tâm nằm trong chương trình ôn thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) môn Tin học. Dựa trên đề thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD&ĐT, có thể thấy hệ thống câu hỏi của chủ đề này đòi hỏi người học phải nắm thật vững vàng các khái niệm nền tảng về tổ chức và khai thác dữ liệu.

Tóm tắt các kiến thức cốt lõi liên quan đến đề thi tốt nghiệp THPT đối với chủ đề này bao gồm bốn nhóm chính:

Thứ nhất là khái niệm về Khóa chính và Khóa ngoài: Học sinh cần biết cách xác định khóa chính (có thể là khóa đơn hoặc khóa phức hợp gồm nhiều trường như maTinh và nam kết hợp lại) để định danh duy nhất mỗi bản ghi, đồng thời hiểu rõ vai trò của khóa ngoài trong việc liên kết các bảng.

Thứ hai là quy trình Thiết kế bảng: Nắm vững các thao tác khởi tạo bảng, định nghĩa kiểu dữ liệu cho từng trường (như kiểu số nguyên, tự động tăng) và thiết lập các loại khóa.

Thứ ba là Liên kết dữ liệu và đảm bảo tính nhất quán: Học sinh phải phân biệt được những hạn chế khi lưu toàn bộ dữ liệu trên một trang tính duy nhất so với việc tổ chức thành nhiều bảng có quan hệ với nhau. Việc nhập dữ liệu vào trường khóa ngoài phải tuân thủ nghiêm ngặt tính nhất quán (tham chiếu toàn vẹn), tức là giá trị đó phải tồn tại ở khóa chính của bảng gốc.

Thứ tư là Truy vấn dữ liệu (Query/SQL): Đây là kỹ năng trọng tâm. Yêu cầu học sinh phải phân tích và chỉ định chính xác các trường cần hiển thị, các bảng tham gia liên kết (thông qua phép kết nối nội INNER JOIN) và điều kiện lọc dữ liệu cụ thể (ví dụ: nam = 2020 hoặc sanLuong > 3000).

💡 Lưu ý về định dạng đề thi: Đề thi tốt nghiệp THPT dành cho nội dung này sử dụng hình thức câu hỏi trắc nghiệm dạng Đúng/Sai. Tại mỗi câu hỏi lớn, đề bài sẽ đưa ra một bài toán quản lý thực tế kèm theo 4 phương án (nhận định) a, b, c, d. Thí sinh cần vận dụng tư duy logic để phân tích và chỉ chọn "Đúng" hoặc "Sai" cho từng phương án trả lời độc lập. Cấu trúc đề thi dạng này đánh giá mức độ hiểu sâu bản chất vấn đề và triệt tiêu khả năng đoán mò của thí sinh.